Parlementsverkiezingen als zinlozer dan zinloos

In België zijn de meest recente parlementsverkiezingen al bijna een half jaar een maat voor niets. In Rusland zijn ze vandaag niets anders dan een populariteitspoll voor president Poetin. In oktober lieten ze in Zwitserland extreem-rechts nog maar eens het grootste in stemmenaantal worden. En in de belangrijkste Europese landen (Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittanië) betekenen ze gegarandeerd winst voor rechts. Wie wil er nog parlementsverkiezingen en televisiedemocratie?



In Vlaanderen heeft Jean-Marie Dedecker er zich wel voorstander van getoond. Dedecker staat aan het hoofd van een VB light, een partij die aan (kleine) personencultus doet (Dedecker houdt zelf alle touwtjes in handen binnen de partij), en steeds meer mensen losweekt van het Vlaams Belang. Dat gaat niet alleen over VB-mandatarissen en andere partijleden, het gaat ook over kiezers. Als we de peilingen mogen geloven is Dedecker goed voor ongeveer 10 % van de stemmen in Vlaanderen, die hij vooral haalt van het VB-kiezerspotentieel.
Daarbij schuwt de rechtse libertariër (of moet ik ultraliberaal zeggen?) Dedecker de volksmisleiding niet. Hij laat aan iedereen weten dat hij stemmen wil afsnoepen van het VB, maar tegelijkertijd creëert hij een partij die steeds meer naar rechts afglijdt. Lijst Dedecker lijkt er ook veel aan te willen doen om het VB in de grootstad Antwerpen vrijspel te geven. Dat deed de lijst eerst door voormalig VB-coryfee Jurgen Verstrepen aan te trekken, nu heeft Dedecker ook het idee gecreëerd dat het er binnen VB Antwerpen nog niet zo rechts aan toe gaat als iedereen wel denkt.
In een interview dat in de Gazet van Antwerpen, van maandag 19/11/'07, verscheen liet Dedecker het volgende weten over het Vlaams Belang: “Na de verkiezingen is er niet meer gepraat over samenwerking. Er is daar een machtsstrijd aan de gang tussen de fundi's - Van Hecke en Mata Hari Morel- en de gematigden - Dewinter en Annemans. Als gevolg daarvan lopen veel van hun mensen naar ons over.” Dat Dedecker zomaar Dewinter bij de gematigden binnen het VB indeelt, daar kunnen we ons toch wel ernstige vragen bij stellen. Domheid of sluwe tactiek, wie zal het zeggen?
In datzelfde interview liet Dedecker al weten dat hij graag nieuwe parlementsverkiezingen ziet plaatsvinden: “Mocht men er toch niet uit geraken dan vind ik dat we opnieuw naar de stembus moeten. En geen samenvallende verkiezingen aub. De Vlaamse moeten gescheiden blijven van de federale. Gescheiden verkiezingen breken de almacht van de regeringen. Kijk naar Duitsland of naar Zwitserland, daar marcheert dat systeem perfect.”
Maar Duitsland en Zwitserland zijn niet voor niets landen waar rechts de wind in de zeilen heeft. In Duitsland regeert men conservatief en palmen neo-nazis bijna evenveel de straten in als in Rusland. In oktober hebben de parlementsverkiezingen in Zwitserland de overwinning opgeleverd voor de extreemrechtse Volkspartij (SVP). Die partij, geleid door Christoph Blocher, groeide van 26,7 procent in 2003 naar 28,8 procent. Ze werd en bleef hiermee de grootste partij. Een parallel met Vlaanderen kan getrokken worden. In alle landen van het Europese continent zijn massamedia, en in het bijzonder de televisie, erg invloedrijk geworden. De commercialisering van het medialandschap heeft de manipulatie van de publieke opinie in een stroomversneling gebracht. We leven in een informatiesamenleving, maar ook steeds meer in een desinformatiemaatschappij. Democratie wordt uitgehold door de grotere greep van massamedia op het informatielandschap, wat overblijft is schijndemocratie of ook wel televisiedemocratie genoemd.
In Groot-Britannië, niet alleen het land van de BBC maar ook van de tabloids en de commerciële televisiestations, is de leiding van het land in handen van good old new Labour, met aan het hoofd van de regering Gordon Brown, een light versie van Tony Blair. Televisiereclame is er zelfs zo trendy geworden dat een nieuw satellietnetwerk, het Advert Channel, begonnen is met de reclamefilmpjes 24 uur op 24 uit te zenden.
In Frankrijk blijft de rechtse populist Sarkozy een bij een groot deel van de Fransen enorm populaire president, en zit het voormalig linkse dagblad Libération niet voor niets in slechte financiële papieren. De concurrentie van het internet voor linkse informatiewinning is groot. In Duitsland zijn de sociaal-democraten rechtser dan in België en hebben ze niet eens de touwtjes van het land in handen. Nee, die houdt de conservatieve Angela Merkel van de regerende christen-democraten stevig vast.
In Rusland zijn de parlementsverkiezingen van vandaag vergelijkbaar met Bolsjevistisch machtsmisbruik. Er is nauwelijks ruimte voor oppositiebewegingen. “Om toch maar zeker te zijn dat er in het parlement geen echte oppositie komt, heeft het Kremlin de kieswet zo gewijzigd dat alleen bevriende en schijnopposanten aan bod kunnen komen. Voor zijn eigen opvolging – grondwettelijk gezien kan hij dat zelf niet zijn – heeft de meester van het Kremlin ook al iets gesofisticeerd uitgewerkt.”, laat Freddy De Pauw in het meest recente nummer van Uitpers weten.
Poetin creëert zelfs eigen "oppositiebewegingen". De Communisten vormen de belangrijkste oppositiekracht, maar hebben vooral een "patriottisch programma". Als men communisme in Rusland aan vaderlandsliefde koppelt, hoeft men er nochtans niet verwonderd over te zijn dat men ruim het onderspit delft bij verkiezingen. Als de Russische Communistische partij vandaag 8% van de kiesgerechtigden kan overtuigen om naar de stembus te trekken, dan zal het blij mogen zijn want de opkomst zal sowieso laag zijn.
Volgens De Pauw zijn die Communisten “al blij dat ze enkele lokale machtsbasissen kunnen behouden” en voeren ze nauwelijks oppositie op nationaal vlak. “De beweging van Gasparov krijgt veel aandacht in de westerse media. Maar in de Russische Federatie zelf is de invloed ervan zeer beperkt.”, schrijft De Pauw ook. In de beweging zitten "nationaal-bolsjevieken" en ultraliberalen die de lof zingen van wijlen de Chileense dictator Pinochet. “Die beweging bestaat voor een groot deel bij de gratie van de westerse media, de Russische negeren hen.”
Poetin heeft de kieswet zo veranderd dat bijna geen enkele oppositiepartij aan de verkiezingen kan deelnemen. Hij benoemde ook onverwacht een voor het publiek onbekende functionaris, Viktor Zoebkov, tot premier en waarschijnlijk kandidaat bij de presidentsverkiezingen. Poetin leidt nu de lijst van "Rusland Eén" bij de parlementsverkiezingen. De Pauw: “Na Zoebkovs verkiezing tot president kan hij zelf weer premier worden, zoals hij dat ook al enkele maanden was onder Jeltsin. Dan kan de grondwet wel even aangepast worden om de premier meer bevoegdheden te geven. Of, Zoebkov kan na een tijdje aftreden waarna de premier, Poetin dus, volgens de grondwettelijke regels weer president wordt.”

De rode linkerzijde herademt

Met de voorzittersverkiezingen binnen de SP.A en de eclatante score van Erik De Bruyn, die meer dan een derde van de stemmen behaalde, is de rode linkerzijde opnieuw op de kaart gezet.
Eerst dachten velen dat dit misschien door het CAP van Jef Sleeckx zou worden gedaan, maar die partij lijkt een beetje op een doodgeboren kind. Ze is teveel het vehikel van trotskisten geworden om er een brede linkse partij van te maken, ze is teveel partij en te weinig beweging. Dit weekend hield het CAP een belangrijk congres. Er waren slechts 150 aanwezigen.
Dat nadeel heeft de SP.A Rood niet. Deze steeds meer aan invloed winnende stroming binnen de SP.a lijkt in veel opzichten op haar electoraal suksesvolle evenknie uit Nederland, de SP. De staatssocialistische retoriek wordt ook met een basisdemocratisch sausje overgoten, waardoor SP.a Rood vermijdt de associaties op te roepen met Lenin, Stalin en goelags. De Bruyn verkondigde zelfs aan iedereen die het wou horen geen communist te zijn. Waarmee we eigenlijk niets weten want dat woord kan 101 betekenissen hebben vandaag, in tijden dat er op het eerste zicht geen verschil lijkt te zijn tussen Chinees autoritair marktkapitalisme en Chinees hedendaags Communisme. Wie wil er zich nog communist noemen in een tijd dat het woord nietszeggend lijkt, en in de massamedia vaak geassocieerd wordt met gore, autoritaire praktijken?
De Bruyn is marxist, zoveel is wel duidelijk, maar hij wil niet als autoritair gezien worden. De Bruyn is meer socialist dan de nieuwe Sp.a-voorzitter Caroline Gennez, dat is ook duidelijk. Voor de rest vind ik De Bruyn nogal vaag voor een marxist. Wat denkt De Bruyn over ecologie, communalisme, anarchisme, Lenin en... Marx? We komen het niet te weten via zijn blog. We komen het ook niet gemakkelijk te weten als we zijn naam googlen: af en toe vinden we linken naar de autoritaire communist Leo Trotski en gore praktijken... maar De Bruyn weet dat allemaal met de glimlach af te wenden, alsof hij de ideale linkse schoonzoon is.
De Bruyn is veranderd, dat speelt in zijn voordeel. Hij heeft het belerende propagandisme grotendeels achter zich gelaten, en zich ingeschakeld in een brede linkse beweging die Groen! af en toe in de schaduw zet. Meer zelfs, hij is de woordvoerder en het boegbeeld van die beweging geworden. Hij is uitgegroeid tot de misschien wel belangrijkste linkse man in Vlaanderen. Maar... willen we dat wel? Willen we die staatssocialistische vaagheid?
Wat met die andere tradities : sociaal anarchisme, revolutionaire ecologie, libertair socialisme... daar valt toch ook wat van te leren? Want met het sukses van SP.a Rood komen we misschien wel terecht in een vaarwater van oudbakken linkse recepten, van de materialistische kookboeken volgens Fidel Castro en de economistische, urenlange praatjes van Hugo Chavez. Na het jarenlange koken met Steve Stevaert en Mieke Vogels evenmin een aantrekkelijk idee. Toch?

Ook Spirit wordt meer Antwerps

Bettina Geysen is de enige kandidaat-voorzitter bij Spirit, ze is net als bijna iedereen binnen Spirit een overtuigde linksliberaal, en dus komt er normaal gezien geen tegenkandidaat. Spirit heeft zogezegd nood aan nieuwe boegbeelden, die vooral het socio-economische programma van de partij kunnen belichamen. Tijdens hun zoektocht kwamen partijkopstukken Els Van Weert, Bert Anciaux en Geert Lambert daarom uit bij Geysen. De 38-jarige voormalige topvrouw van de VRT is sinds begin dit jaar lid van Spirit, en een gemediatiseerd bekend iemand. Geysen : "Ik wil meewerken aan een goed, degelijk en inspiratievol bestuur voor Vlaanderen".
Onder Geysen haar leiding werd TV1 in 2005 het betere kijkcijfers halende Eén. Daarna werd ze als directeur Nieuwe Media verantwoordelijk voor het ontwikkelen van de visie en strategie van de nieuwe media-activiteiten van de VRT. Vorig jaar werd ze als “onafhankelijke” actief voor Spirit. Spirit : “In haar thuishaven Lier duwde ze de lijst Lier Leeft van Els Van Weert. De samenwerking tussen Els Van Weert en Bettina Geysen verloopt sindsdien erg goed.”
Daarmee hebben we de zoveelste bekende partijpolitieke vertegenwoordiger die de provincie Antwerpen uitkoos om er in actief te zijn. Na Gerolf Annemans, Filip Dewinter, Anke Vandermeersch, Marie-Rose Morel, Hugo Coveliers, Jurgen Verstrepen, Mimount Bousakla, Bart De Wever, Ludo Van Campenhout, Dirk Van Duppen, Marc Van Peel, Inge Vervotte, Caroline Gennez, Patrick Janssens, Erik De Bruyn, Els Van Weert, Mieke Vogels en Bart Staes is er nu dus Bettina Geysen. Geysen speelde tot voor kort vooral een politieke/staatkundige rol in de Antwerpse stad Lier.
Kent u de naam van de burgemeester van Hasselt, Oostende, Brugge, Kortrijk of Lokeren? Wellicht niet altijd. De hiërarchische partijpolitiek is nu eenmaal nauw verbonden met de mediatisering van Antwerpen, de grootste stad van Vlaanderen én ook de provincie met het grootste aantal Bekende Vlamingen. Een groot probleem lijkt me dat, want de macht verschuift steeds meer naar één provincie en grootstad. De mensen laten zich vertegenwoordigen door Antwerpenaars, ook al kennen ze die enkel vanuit de media. Ze laten vaak het discours over de politieke besluitvorming over aan beroepspolitici en de gemediatiseerde inwoners van de stad of de provincie Antwerpen. En de linkerzijde doet er aan mee.
De televisiedemocratie die Vlaanderen rijk is wordt steeds Antwerpser en regionalistischer. We denken niet zelf na over politiek maar laten dat over aan staatssocialisten, staatsecologisten en andere politici. We geven niet zelf vorm aan onze gemeentes en gemeenschappen, maar laten de beeldbuis zijn werk doen. Ons denken over politiek wordt steeds meer bepaald door de televisie en andere massamedia, en we kunnen ons niet meer inbeelden dat het anders kan want de massamedia hebben onze kijk op de werkelijkheid vervormd.
We willen geen werkelijke politieke vertegenwoordiging, maar stellen ons tevreden met het afstaan van politieke macht aan anderen zonder dat ze herroepbaar is. We laten ons niet meer informeren in onze wijken en buurten maar luisteren naar het discours van politici op televisie. Dat is jammer genoeg de situatie in het Vlaanderen van vandaag en morgen.

Het CAP ontdekt het communalisme

Het CAP heeft het communalisme ontdekt. Oh ja? Leest men bij het CAP dan ook de werken van de communalist Murray Bookchin tegenwoordig? Organiseert men misschien studiereizen naar Scandinavië, waar communalisme een kleine aanhang heeft verworven? Nee hoor. Raf Verbeke, één van de voortrekkers bij het CAP, meent te moeten waarschuwen voor “paars communalisme”. In het “paars communalisme” is er aandacht voor “stedelijkheid” (de megalopolis om meer precies te zijn), en ook nog een beetje voor vormen van stedelijk/gemeentelijk zelfbestuur. En dus is het communalisme verdacht.



Er zou zelfs een traditie binnen de Gentse Sociaal-democratie zijn die naar communalisme verwijst en tot de 19de eeuw teruggaat! Geeft Verbeke ons een goede historische bron in deze kwestie? Nee, het geheel blijft voorlopig raadselachtig. Even raadselachtig als de band tussen Stalin en Marx of die tussen socialisme en nationaal-socialisme. Ja, even raadselachtig als de 1 mei vieringen van het VB. Het geheel is even raadselachtig als de greep van trotskisten op het CAP, het socialisme van SP.a-dissident Erik De Bruyn en de rol van Peter Terryn binnen het CAP en het ALF. Want wie begrijpt eigenlijk nog wat de Marxisten willen in Vlaanderen? En wie begrijpt er Verbeke zijn analyses? Misschien wel diegenen die vaak wat aan gebrekkige geschiedschrijving doen met de hulp van een Google-zoekmachine. Maar wie nog?
Ter illustratie citeer ik nu Raf Verbeke (kijk op 24 september, website van het CAP) : “Meer dan elders is het Gentse socialistisch syndicalisme vergroeid met het paars communalisme. De verkiezingen van 8 oktober hebben net een boost gegeven aan dat communalisme en een kloof duidelijk gemaakt tussen stad en platteland. Het platteland stemt rechtser, de steden linkser. Die vaststelling keert al 120 jaar terug natuurlijk. Patrick Janssens verwijst er naar in zijn analyse van de SP.a-opdoffer van 10 juni. Maar gans Vlaanderen is verstedelijkt. De werkende klasse woont al lang op de buiten. Het politiek leven blijft in de meeste plattelandsgemeenten gedomineerd door CD&V.”

Naar een nieuwe taaléénheid

Hebt u zich ook al gestoord aan de manier waarop toppolitici in België ons absoluut hun eigen nationale identiteiten in de maag willen splitsen? Vindt u, net als ik, dat het wel genoeg geweest is met al dat gezever over Vlamingen en Franstaligen, en hoe die wel zogezegd sterk van elkaar zouden verschillen? Begrijpt u ook al lang dat klassenverschillen verdoezeld worden door altijd maar te focussen op de belangen van “de Vlamingen” en “de Franstaligen”? Of is dat nieuw voor u, en gaan uw ogen nu open?
Op lange termijn kunnen we sowieso best overschakelen op het Engels als eerste taal voor iedereen in “Belgenland”. Er komen steeds meer mensen bij in België die noch het Frans noch het Nederlands als moedertaal hebben. Waarom zouden we hen moeten verplichten onze moedertalen te leren? Misschien is België wel gewoon soms een tussenstop voor hen, op weg naar een ander land. En waarom zouden we dan van hen verwachten dit idee op te geven? In alle landen waar veel mensen een Germaanse taal als moedertaal hebben, is de logische stap het Engels volop aan te leren en er op termijn de eerste taal van te maken. Het Engels wordt steeds belangrijker als taal in de wereld. Waarom zouden we zoiets tegenhouden? Zoiets kan alleen maar ultraconservatief gedrag in de hand werken, stemmen voor het Vlaams Belang, Vlaamse gezinnen en Vlaamse cultuur, Vlaamse muziekjes, Vlaamse klauwers en Vlaamse bonden.
Maar... hoor ik de critici al zeggen, komt er dan geen cultuurimperialisme? De Engelstaligen die hun eigen culturen weten op te dringen? Juist niet, denk ik dan. De culturele diversiteit kan er alleen maar groter door worden. Eindelijk zullen atheïsten en religieuzen elkaar werkelijk leren kennen, eindelijk zullen moslims en christenen in kunnen zien hoe weinig ze wel verschillen van elkaar. Eindelijk zullen Europeanen of onderdrukten elkaar beginnen te verstaan. Leve het taaluniversalisme, leve het Engels!

Politiek en verstaatsing

Murray Bookchin (1989):

Vroege staten in de geschiedenis werden opgevolgd door quasi-staten, monarchieën, feodale staten en republikeinse. De totalitaire staten van onze eeuw overtreffen de wreedste tirannieën uit het verleden. Maar essentieel voor de opkomst van de nationale staat was het vermogen van gecentraliseerde staten om de vitaliteit van de stadsbuurt, de stad en de dorpsstructuren te verzwakken en hun functies te vervangen door bureaucratieën, de politie en het leger. Een subtiele wisselwerking tussen de grote stad en de staat - vaak exploderend in een openlijk conflict - deed zich in de gehele geschiedenis voor en heeft het maatschappelijk landschap tot aan de dag van vandaag vorm gegeven. Jammer genoeg is er niet voldoende aandacht geschonken aan het feit dat de capaciteit van staten om hun macht volledig uit te oefenen, vaak beperkt werd door de stedelijke obstakels die de centrale macht ondervond.
Het nationalisme heeft, net als het étatisme, zozeer zijn stempel gedrukt op het moderne denken dat alleen het idee al van een politiek van lokaal bestuur (municipalisme) als een optie voor maatschappelijke organisatie eigenlijk al is afgeschreven. Dat komt, zoals ik al heb benadrukt, doordat politiek vandaag de dag volledig vereenzelvigd wordt met staatsmacht, de professionalisering van macht.

Hoe communalisten in Noorwegen het bekijken...

Libertair municipalisme is niet louter een tactiek of strategie, om nog maar te zwijgen van één of andere vorm van "Realpolitik". Het is een ontwikkelingsmatige benadering die de evolutie van de mensheid naar meer vrijheid, samenwerking en zelfbewustzijn zou kunnen bevorderen. Als dusdanig probeert het de maatschappij te begrijpen in termen van haar sociale en historische potentialiteiten voor menselijke emancipatie.

Met het dialectisch naturalisme beschikken we over een filosofie die ons libertair municipalistisch activisme zou moeten inspireren. Het kan ons niet alleen helpen natuurlijke fenomenen te begrijpen; het kan ons ook helpen te begrijpen en te verklaren hoe de sociale historische evolutie ons geleid heeft tot de hedendaagse situatie. Maar waarschijnlijk het belangrijkste is dat een dialectisch begrip noodzakelijk is als we op het spoor willen komen van de potentialiteiten voor vrijheid die verborgen liggen in onze gemeenschappen.

In dit opzicht zouden de libertaire municipalisten hun politieke benadering moeten proberen in te passen in de specifieke tradities en mogelijkheden van hun gemeenschap. Hoewel het mogelijk is dat mensen in sommige delen van de wereld meer open staan voor het libertair municipalisme dan anderen, behoort de directe (face-to-face) democratie niet tot enige specifieke regio op deze aardbol; het maakt deel uit van onze gemeenschappelijke erfenis als menselijke wezens. Vanuit ons perspectief probeert het libertair municipalisme de universele potentialiteit van vrijheid en gelijkheid te actualiseren.

Dat we onze politiek willen baseren op de tradities van de lokale gemeenschappen betekent geenszins dat we ons inlaten met nationalisme. Boven alles zijn we internationalisten en houden we vast aan het ideaal van een verbonden mensheid. Dat moet ook het geval zijn bij de anti-imperialistische strijd: hoewel we onderdrukte volkeren steunen in hun strijd tegen het imperialisme, betekent dit niet dat onze steun ook uitgaat naar de opbouw van hun eigen onderdrukkende instellingen. Te dikwijls in het verleden heeft de ’nationale bevrijding’ het zicht onttrokken op de ’sociale bevrijding’.

Dit komt uit een open brief uit de jaren '90 van Noorse sociale ecologisten. De gehele brief (in het Nederlands) vind je hier.